Sprzedaż przedmiotów zastawionych w lombardzie – jak sąd wyjaśnił zagadnienie VAT marży 

Przedmiot sporu dotyczy VAT marży przy sprzedaży towarów używanych nabytych przez lombard od pożyczkobiorcy. Konkretnie: gdy pożyczkobiorca nie spłaci pożyczki, przedmiot zastawu przechodzi na własność lombardu, który następnie go sprzedaje. Pytanie brzmi: jak ustalić kwotę nabycia dla celów procedury VAT marża – czy powinna to być tylko wartość, na jaką wyceniono towar przy udzieleniu pożyczki, czy też wartość całego długu pożyczkobiorcy, łącznie z odsetkami, opłatami i innymi kosztami obsługi pożyczki? 

Podatnik – spółka działająca w branży konsumenckich pożyczek lombardowych, nabrała wątpliwości co do prawidłowego sposobu obliczania podatku VAT i wnioskowała o indywidualną interpretację od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. 

Stanowisko podatnika i decyzja Dyrektora KIS 

Podatnik argumentował, że przy sprzedaży przedmiotu zastawu będącego zabezpieczeniem lombardowym, kwota nabycia powinna obejmować całkowitą wierzytelność przysługującą lombardowi wobec pożyczkobiorcy. Oznacza to, że do kalkulacji VAT marży należy wliczyć nie tylko pierwotną wartość udzielonej pożyczki, ale również wszystkie koszty związane z jej udzieleniem i obsługą – to jest odsetki od pożyczki, opłaty manipulacyjne, koszty przechowywania przedmiotu zabezpieczenia, ubezpieczenia oraz inne opłaty dodatkowe. 

Praktycznie rzecz biorąc: jeśli lombard udzielił pożyczki na 100 złotych, a całkowity dług pożyczkobiorcy (z wszystkimi opłatami i odsetkami) wynosi 132 złote, to – zdaniem podatnika – kwota nabycia towarów powinna wynosić 132 złote, a nie 100 złotych. 

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie zgodził się z tym stanowiskiem. W interpretacji z 4 czerwca 2025 roku  (nr 0114-KDIP1-3.4012.227.2025.1.КР) organ uznał podejście podatnika za nieprawidłowe. Zdaniem KDIS, wynagrodzenie z tytułu odsetek, opłat manipulacyjnych i kosztów usług dodatkowych jest związane ze świadczeniem usługi udzielania pożyczki, a nie ze sprzedażą towaru. W konsekwencji organ stwierdził, że kwotą nabycia – dla celów procedury VAT marża – powinna być wyłącznie wysokość zabezpieczenia długu wynikająca z zawartej umowy, czyli wartość, na jaką został wyceniony towar przy udzielaniu pożyczki. 

Organ podkreślił, że lombard wykonuje dwa rodzaje odrębnych transakcji: świadczy usługę udzielania pożyczek oraz dokonuje dostaw zastawionych (a nieodebranych) towarów. Każde z tych świadczeń należy opodatkować oddzielnie, a koszty jednego nie powinny być wliczane do podstawy opodatkowania drugiego. 

Co zaskarżył podatnik 

Spółka nie godziła się z interpretacją KDIS i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Podatnik zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności błędną wykładnię artykułu 120 ustęp 4 ustawy o VAT. 

Główny argument podatnika polegał na wskazaniu, że organ niewłaściwie interpretuje definicję „kwoty nabycia”. Podatnik argumentował, że definicja zawarta w artykule 120 ustęp 1 punkt 6 ustawy o VAT – mówiąca o tym, że kwotą nabycia są wszystkie składniki wynagrodzenia, które dostawca towarów otrzymał lub ma otrzymać – powinna mieć zastosowanie również w kontekście procedury VAT marża opisanej w artykule 120 ustęp 4. 

Podatnik wskazywał, że organ pominął całą część definicji, odnoszącej się do wszystkich składników wynagrodzenia, oraz że w żaden sposób nie uzasadnił, dlaczego przepis ten miałby nie mieć zastosowania do procedury VAT marża. 

Konkluzje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przychylił się do argumentów podatnika i uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia artykułu 120 ustęp 4 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię tego przepisu. 

Sąd zwrócił uwagę na krytyczną kwestię: artykuł 120 ustęp 1 ustawy o VAT wyraźnie stanowi, że zawarte w nim pojęcia i definicje obowiązują „na potrzeby niniejszego rozdziału” – czyli Rozdziału 4 o szczególnych procedurach. W konsekwencji definicja „kwoty nabycia” z artykułu 120 ustęp 1 punkt 6 musi mieć zastosowanie również do artykułu 120 ustęp 4. Organ nie podał żadnego uzasadnienia, dlaczego przepis ten miałby być wyłączony, a ustawa nie zawiera żadnego wyrażonego zastrzeżenia w tym zakresie. 

Sąd zauważył ponadto, że organ dokonał oceny sprawy wyłącznie w kontekście artykułu 120 ustęp 4, pomijając artykuł 120 ustęp 1 punkt 6, co stanowiło błąd proceduralny i merytoryczny. 

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację i nakazał organowi ponowne rozpatrzenie wniosku podatnika z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisów, zgodnie z wyjaśnieniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku. 

Sąd nie przesądził ostatecznie, czy stanowisko podatnika będzie prawidłowe, lecz stwierdził, że organ musi przeanalizować sprawę ponownie, mając w pamięci, że definicja kwoty nabycia z artykułu 120 ustęp 1 punkt 6 stosuje się również do procedury VAT marża. 

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 września 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 401/25  

 Krzysztof Ossowski