OpenAI naruszyło prawa autorskie twórców piosenek – precedens w prawie autorskim na tle trenowania modeli sztucznej inteligencji

Zagadnienie

W listopadzie 2025 r. Sąd Okręgowy w Monachium wydał wyrok, w którym uznał, że spółki z grupy OpenAI naruszyły prawa autorskie organizacji GEMA, wykorzystując chronione utwory muzyczne jako dane treningowe dla swoich modeli językowych (m.in. ChatGPT). Wyrok otwiera nowy rozdział w rozstrzyganiu kwestii prawnych dotyczących treningu modeli AI z materiałami chronionymi prawem autorskim.

Stan faktyczny

GEMA, jako organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, reprezentująca twórców tekstów piosenek, wniosła pozew o zakaz wykorzystywania chronionych tekstów przez OpenAI w ich modelach językowych. Pozew dotyczył konkretnych piosenek, których teksty zostały – bez zgody prawowitych właścicieli – wprowadzone do zestawu danych treningowych modeli GPT-4 i GPT-4o. Sąd ustalił, że modele te faktycznie „memorowały” (zapamiętywały) te utwory i potrafiły je generować jako wyjścia na podstawie prostych zapytań.

Istota sporu prawnego

Kluczową kwestią była ocena, czy trening modeli AI na chronionych tekstach bez licencji jest legalny, oraz czy prawo do takiego wykorzystania może być przywołane na podstawie wyjątków dotyczących tekstowego i data-miningu (TDM) przewidzianych w niemieckim i unijnym prawie autorskim.

Sąd stwierdził jednoznacznie, że:

Trening modeli na chronionych utworach bez zgody właścicieli praw jest naruszeniem prawa autorskiego.

Wyjątki TDM stosują się tylko wtedy, gdy trening nie prowadzi do „memorowania” (przechowywania) chronionych treści w modelu.

Memorowanie utworów i ich reprodukcja jako odpowiedzi na zapytania użytkowników wykracza poza zakres dozwolonego użytku i jest nielegalne.

Wyrok i jego skutki

Sąd nakazał OpenAI zaprzestanie bezlicencyjnego wykorzystywania tekstów piosenek, nakazał udzielenie informacji na temat skali naruszeń oraz zasądził odszkodowanie na rzecz GEMA. Wyrok przewiduje karę grzywny do 250 000 euro za każde naruszenie. Ponadto nakazano OpenAI ujawnienie, w jakim zakresie doszło do naruszeń i jaki osiągnięto z tego tytułu przychód.

Wnioski

Wyrok zdaje się wyznaczać granicę między dozwolonym treningiem modeli AI a niedozwolonym naruszeniem praw autorskich. Wyraźnie rozróżniono proces uczenia na podstawie danych a mechanizm ich trwałego zapamiętania i odtwarzania w modelu. Ponadto położono nacisk na rolę jawności i poszanowania praw twórców – firmy rozwijające AI muszą zapewnić transparentność i uzyskać licencje na użycie chronionych materiałów.

Wyrok potwierdza, że tekstowe i data-miningowe wyjątki nie są narzędziem pozwalającym na nieograniczony dostęp do chronionych treści w kontekście sztucznej inteligencji, szczególnie gdy dochodzi do ich trwałego reprodukowania.

Znaczenie dla rynku AI i prawodawstwa

Precedens pokazuje rosnące wymagania prawne wobec twórców i operatorów modeli generatywnej AI w Europie. Otwiera to drogę do dalszych sporów i standaryzacji licencjonowania materiałów chronionych wykorzystywanych w AI, co zmusi rynek do większej odpowiedzialności i współpracy z właścicielami praw autorskich.

Landgericht w Monachium (LG München I) w wyroku z 11.11.2025 roku (sygn. 42 O 14139/24)

Krzysztof Ossowski