Data publikacji: 17 listopada 2025 r.

W listopadzie 2025 r. Sąd Krajowy w Monachium wydał wyrok, w którym uznał, że spółki z grupy OpenAI naruszyły prawa autorskie organizacji GEMA, wykorzystując chronione utwory muzyczne jako dane treningowe dla swoich modeli językowych, w tym ChatGPT. Wyrok otwiera nowy rozdział w rozstrzyganiu kwestii prawnych dotyczących treningu modeli sztucznej inteligencji na materiałach chronionych prawem autorskim.

Stan faktyczny

GEMA, jako organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi reprezentująca twórców tekstów piosenek, wniosła pozew o zakaz wykorzystywania chronionych tekstów przez OpenAI w jej modelach językowych. Pozew dotyczył konkretnych piosenek, których teksty zostały – bez zgody prawowitych właścicieli – wprowadzone do zestawu danych treningowych modeli GPT-4 i GPT-4o. Sąd ustalił, że modele te faktycznie „memoryzowały” te utwory i potrafiły odtworzyć je w odpowiedzi na proste zapytania.

Istota sporu prawnego

Kluczową kwestią była ocena, czy trening modeli na chronionych tekstach bez licencji jest legalny oraz czy można powołać się na wyjątki dotyczące eksploracji tekstów i danych (TDM) przewidziane w niemieckim i unijnym prawie autorskim.

Sąd stwierdził jednoznacznie, że:

• trening modeli na chronionych utworach bez zgody uprawnionych narusza prawo autorskie;
• wyjątki TDM znajdują zastosowanie tylko wtedy, gdy trening nie prowadzi do trwałego zapamiętania chronionych treści w modelu;
• zapamiętanie utworów i ich odtwarzanie w odpowiedziach na zapytania użytkowników wykracza poza dozwolony użytek.

Wyrok i jego skutki

Sąd nakazał OpenAI zaprzestanie bezlicencyjnego wykorzystywania tekstów piosenek, zobowiązał spółkę do udzielenia informacji o skali naruszeń i zasądził odszkodowanie na rzecz GEMA. Wyrok przewiduje karę do 250 000 euro za każde naruszenie. Ponadto nakazano OpenAI ujawnienie, w jakim zakresie doszło do naruszeń i jaki przychód z tego tytułu osiągnięto.

Wnioski

Wyrok wyznacza granicę między dozwolonym treningiem modeli sztucznej inteligencji a naruszeniem praw autorskich. Wyraźnie rozróżniono proces uczenia na podstawie danych od mechanizmu ich trwałego zapamiętania i odtwarzania w modelu. Położono też nacisk na jawność i poszanowanie praw twórców: firmy rozwijające sztuczną inteligencję muszą zapewnić transparentność i uzyskać licencje na użycie chronionych materiałów.

Wyrok potwierdza, że wyjątki dotyczące eksploracji tekstów i danych nie dają nieograniczonego dostępu do chronionych treści w kontekście sztucznej inteligencji, szczególnie gdy dochodzi do ich trwałego reprodukowania.

Znaczenie dla rynku sztucznej inteligencji

Precedens pokazuje rosnące wymagania prawne wobec twórców i operatorów modeli generatywnych w Europie. Otwiera drogę do dalszych sporów i do standaryzacji licencjonowania materiałów chronionych wykorzystywanych w sztucznej inteligencji, co zmusi rynek do większej odpowiedzialności i do współpracy z właścicielami praw autorskich.

Podstawa: wyrok Landgericht München I z 11 listopada 2025 r., sygn. 42 O 14139/24.

adw. Krzysztof Ossowski